Elia wil op 24 november 2026 een nieuwe formule voor de onbalansprijs invoeren, onder voorbehoud van goedkeuring door de CREG. Een simulatie van die formule voor januari tot juli 2026 staat al online. Wij legden ze naast de echte onbalansprijzen en de day-aheadprijzen van dezelfde 20.352 kwartieren. De korte versie: de middag wordt duurder, de avond goedkoper, en de waarde van een batterij die 's avonds verkoopt, schuift deels naar de zonnepanelen.
De vier belangrijkste verschuivingen
- Het verschil tussen avond en middag krimpt met 39%. Het daggemiddelde van 17u tot 23u min dat van 10u tot 16u daalt van 84,2 naar 51,1 €/MWh.
- Minder negatieve kwartieren. 6,3% van de kwartieren heeft een negatieve prijs, tegenover 9,0% met de huidige formule. Tussen 11u en 16u is dat 14,7% tegenover 23,9%.
- De avond zakt onder day-ahead. Tussen 17u en 23u ligt de onbalansprijs gemiddeld 11,0 €/MWh onder day-ahead. Vandaag is dat 1,2 €/MWh. In mediaan is het −15,0 tegenover −9,4 €/MWh.
- Extreme kwartieren blijven bestaan. Het duurste gesimuleerde kwartier kost 7.834 €/MWh. Met de huidige formule was het duurste kwartier 2.131 €/MWh.
Wat er aan de formule verandert
De onbalansprijs is de prijs waarmee Elia elk kwartier het onevenwicht van de evenwichtsverantwoordelijken afrekent. Wie een contract heeft dat injectie of afname aan de onbalansprijs koppelt, krijgt die prijs doorgerekend. De nieuwe formule verandert hoe Elia die prijs uit de geactiveerde reserves afleidt.
Vandaag volgt de prijs de marginale prijs van de geactiveerde balanceringsenergie. Bij een tekort in het systeem komt daar de alfacomponent bij, bij een overschot gaat ze eraf. De duurste reserve die Elia moest inzetten, bepaalt dus de prijs.
tekort: marginale opwaartse prijs + α
overschot: marginale neerwaartse prijs − αDeze regel reproduceert alle 20.352 gepubliceerde kwartierprijzen van januari tot juli. De vergelijking hieronder vertrekt dus van de echte afrekening.
Vanaf 24 november wordt de prijs een gewogen gemiddelde van de aFRR-prijs en de mFRR-prijs, met gewichten die Elia per kwartier bepaalt. De alfacomponent verdwijnt.
waFRR × aFRR-prijs + wmFRR × mFRR-prijsAlleen in uitzonderlijke omstandigheden komt er een incentivizing component bij: als de FRCE het Level 2-doel overschrijdt en het systeemonevenwicht groter is dan 250 MW. In de simulatie gebeurde dat in 53 kwartieren (0,26%), met een component tussen −1.000 en +1.000 €/MWh. In 45 daarvan was de onbalansprijs gelijk aan die component.
Paasmaandag: van −15.000 naar −4.509 €/MWh
Op 6 april stond de onbalansprijs van 13u45 tot 15u00 vijf kwartier lang op −15.000 €/MWh. Dat was de marginale neerwaartse prijs, en ook de mFRR-prijs stond op −15.000 €/MWh. De nieuwe formule weegt die mFRR-prijs mee met de aFRR-prijs. Om 13u45 geeft dat 0,709 × −209 + 0,291 × −15.000, of ongeveer −4.509 €/MWh. Over de vijf kwartieren ligt de nieuwe prijs tussen −2.721 en −6.573 €/MWh. Nog altijd een stevige negatieve prijs, maar een pak minder dan de bodem. Day-ahead stond toen tussen −86 en −118 €/MWh.
Overdag duurder, 's avonds goedkoper
Het verschil met day-ahead verschuift over de dag. Tussen 10u en 18u ligt de nieuwe onbalansprijs in mediaan 1,7 tot 13,0 €/MWh boven day-ahead. Met de huidige formule schommelt dat tussen −5,5 en +5,0 €/MWh. Vanaf 19u draait het om: tot 23u ligt de nieuwe prijs in mediaan 17,6 tot 22,4 €/MWh onder day-ahead, tegenover 8,7 tot 14,8 €/MWh vandaag. Van maart tot juli ligt de avondmediaan elke maand lager dan met de huidige formule.
Onbalansprijs min day-ahead, mediaan per uur
€/MWh, Belgische tijd, 1 januari tot 31 juli 2026. De mediaan houdt enkele extreme kwartieren buiten beeld.
Tabel met mediaan en gemiddelde per uur
| Uur | Mediaan huidig | Mediaan nieuw | Gemiddelde huidig | Gemiddelde nieuw |
|---|---|---|---|---|
| 00:00 tot 01:00 | −4,1 | −10,6 | 2,2 | −8,0 |
| 01:00 tot 02:00 | −1,0 | −6,3 | 1,8 | −4,0 |
| 02:00 tot 03:00 | 0,8 | −4,1 | 2,3 | −3,9 |
| 03:00 tot 04:00 | 1,2 | −3,1 | 1,4 | −4,0 |
| 04:00 tot 05:00 | 0,6 | −3,3 | 0,6 | −7,2 |
| 05:00 tot 06:00 | 0,6 | −6,3 | −0,4 | −7,7 |
| 06:00 tot 07:00 | −3,4 | −9,1 | −0,7 | −5,4 |
| 07:00 tot 08:00 | −14,0 | −16,2 | −8,4 | −13,4 |
| 08:00 tot 09:00 | −17,0 | −12,2 | −8,6 | −3,9 |
| 09:00 tot 10:00 | −13,0 | −6,3 | −4,2 | 3,4 |
| 10:00 tot 11:00 | −5,5 | 1,7 | 1,3 | 15,4 |
| 11:00 tot 12:00 | −1,0 | 6,5 | 11,5 | 18,8 |
| 12:00 tot 13:00 | −1,0 | 10,5 | 8,6 | 21,6 |
| 13:00 tot 14:00 | 0,0 | 10,5 | −10,4 | 24,1 |
| 14:00 tot 15:00 | 5,0 | 13,0 | −58,9 | 6,2 |
| 15:00 tot 16:00 | 4,9 | 8,5 | 13,8 | 19,8 |
| 16:00 tot 17:00 | 3,3 | 6,1 | 7,8 | 9,8 |
| 17:00 tot 18:00 | 1,6 | 2,8 | 7,8 | 10,6 |
| 18:00 tot 19:00 | −3,4 | −4,3 | 3,8 | 0,3 |
| 19:00 tot 20:00 | −14,8 | −20,4 | −5,9 | −16,0 |
| 20:00 tot 21:00 | −14,3 | −22,4 | −9,8 | −24,7 |
| 21:00 tot 22:00 | −11,6 | −19,2 | −2,6 | −22,5 |
| 22:00 tot 23:00 | −8,7 | −17,6 | −0,6 | −13,9 |
| 23:00 tot 00:00 | −5,0 | −13,1 | 1,7 | −6,7 |
Ook negatieve prijzen komen minder vaak voor, vooral rond de middag. Om 13u daalt het aandeel negatieve kwartieren van 30,3% naar 19,2%. Ter vergelijking: day-ahead was tussen 11u en 16u in 17,9% van de kwartieren negatief.
Aandeel kwartieren met een negatieve onbalansprijs, per uur
% van de kwartieren, Belgische tijd, 1 januari tot 31 juli 2026.
Tabel per uur
| Uur | Huidig | Nieuw |
|---|---|---|
| 00:00 tot 01:00 | 2,8% | 4,8% |
| 01:00 tot 02:00 | 2,3% | 2,9% |
| 02:00 tot 03:00 | 2,7% | 3,9% |
| 03:00 tot 04:00 | 3,8% | 4,4% |
| 04:00 tot 05:00 | 4,2% | 4,8% |
| 05:00 tot 06:00 | 3,4% | 3,9% |
| 06:00 tot 07:00 | 2,7% | 3,1% |
| 07:00 tot 08:00 | 3,1% | 2,0% |
| 08:00 tot 09:00 | 6,5% | 2,7% |
| 09:00 tot 10:00 | 10,4% | 6,2% |
| 10:00 tot 11:00 | 18,6% | 9,8% |
| 11:00 tot 12:00 | 22,5% | 11,6% |
| 12:00 tot 13:00 | 23,8% | 14,4% |
| 13:00 tot 14:00 | 30,3% | 19,2% |
| 14:00 tot 15:00 | 24,4% | 15,7% |
| 15:00 tot 16:00 | 18,6% | 12,7% |
| 16:00 tot 17:00 | 12,9% | 7,3% |
| 17:00 tot 18:00 | 8,6% | 6,7% |
| 18:00 tot 19:00 | 4,4% | 3,2% |
| 19:00 tot 20:00 | 1,4% | 1,2% |
| 20:00 tot 21:00 | 0,8% | 1,5% |
| 21:00 tot 22:00 | 1,7% | 2,5% |
| 22:00 tot 23:00 | 1,4% | 2,1% |
| 23:00 tot 00:00 | 3,8% | 4,4% |
Wat het betekent voor batterijen en zonnepanelen
Voor wie op onbalans wordt afgerekend, schuift de waarde van de avond naar de middag. Twee rekenvoorbeelden maken dat concreet. Ze rekenen met vaste aannames en zijn geen voorspelling voor een specifieke installatie. Nettarieven, leveranciersvergoedingen en rendementsverliezen zitten er niet in.
Een batterij die 's avonds verkoopt
1 MWh per avond, maximaal 500 kW, tussen 17u en 23u, over 212 dagen. Opbrengst per verkochte MWh:
| Scenario | Huidig | Nieuw |
|---|---|---|
| Gepland én afgerekend op day-ahead | 166,5 € | 166,5 € |
| Gepland op day-ahead, afgerekend op onbalans | 155,0 € (−7%) | 138,0 € (−17%) |
| De beste kwartieren, met perfecte kennis van de onbalansprijs (bovengrens) | 188,3 € (+13%) | 180,6 € (+8%) |
Een avondverkoop die gewoon op onbalans wordt afgerekend, verliest met de nieuwe formule meer dan vandaag. Ook de bovengrens daalt. Wie zijn batterij 's avonds op onbalans laat ontladen, moet dus scherper sturen om hetzelfde te verdienen.
Zonnepanelen die op onbalans injecteren
1 MWh per dag, verdeeld over een zonprofiel van 9u tot 18u. Opbrengst per aangeboden MWh:
| Scenario | Huidig | Nieuw |
|---|---|---|
| Day-ahead, afgeregeld bij een negatieve prijs | 58,0 € | 58,0 € |
| Onbalans, zonder afregeling | 47,8 € | 70,0 € |
| Onbalans, afgeregeld bij elke negatieve prijs (bovengrens) | 71,0 € | 79,8 € |
Zonder afregeling weegt 6 april zwaar door. Laat je die dag weg, dan wordt het 63,7 €/MWh met de huidige en 74,6 €/MWh met de nieuwe formule. Afregelen op de onbalansprijs blijft nodig: ook de nieuwe formule gaf op die dag tot −6.573 €/MWh.
Kanttekeningen
- Elia noemt de simulatie "best effort" en niet gevalideerd. De huidige prijzen in deze vergelijking zijn wel gevalideerd.
- De simulatie past de nieuwe formule toe op historische data. Zodra marktpartijen op de nieuwe prijs reageren, verandert ook het resultaat.
- De simulatie bevat enkele opvallende kwartieren. Op 18 juni om 13u geeft ze 7.834 €/MWh, waar de huidige formule 33 €/MWh gaf.
- De invoering hangt af van de goedkeuring door de CREG. Op 17 november verwijdert Elia de simulatie, om echte en gesimuleerde data niet te mengen. Vanaf 24 november om 10u publiceert Elia live prijzen met de nieuwe formule.
Bronnen en methode
- Huidige onbalansprijs per kwartier: Elia Open Data, ODS134.
- Nieuwe onbalansprijs per kwartier (simulatie): Elia Open Data, ODS212. Daar staan ook de datum van invoering en de definitie van elke component.
- Day-aheadprijs België per kwartier: Energy-Charts (Fraunhofer ISE).
- Periode: kwartieren van 1 januari tot en met 31 juli 2026 in UTC, 20.352 in totaal, zonder ontbrekende waarden. Uren in de grafieken staan in Belgische tijd.
- Avond en middag: daggemiddelde van 17u tot 23u en van 10u tot 16u. De rekenvoorbeelden lopen over de 212 dagen van de periode.
Eigen analyse van Voltmasters op publieke data van Elia en Energy-Charts.